Fyrstu ein­stak­ling­arn­ir tekn­ir inn á Heið­urs­vegg íþrótt­anna í Grinda­vík

Heiðursveggurinn er samstarfsverkefni Grindavíkurbæjar, Ungmennafélags Grindavíkur, Golfklúbbs Grindavíkur og Hestamannafélagsins Brimfaxa. Markmið verkefnisins er að heiðra einstaklinga sem hafa skarað fram úr í íþróttastarfi fyrir hönd Grindavíkur, varðveita sögu og arfleifð íþróttanna í sveitarfélaginu og vekja athygli á þeim fyrirmyndum sem hafa mótað samfélagið í gegnum tíðina.

Þau sem fyrst hljóta þann heiður að vera tekin inn á Heiðursvegg íþróttanna í Grindavík eru:

• Helga Guðmunda Emilsdóttir, fyrir brautryðjendastarf í handknattleik og framlag til íþróttastarfs kvenna í Grindavík.
• Jóhannes Haraldsson (Jói júdó), fyrir uppbyggingu júdóíþróttarinnar í Grindavík og áratugalangt starf í þágu ungmenna og íþrótta.
• Jónas Karl Þórhallsson, fyrir einstakt framlag til uppbyggingar knattspyrnunnar í Grindavík og áratuga forystu í sjálfboðastarfi.
• Ólafur Þór Jóhannsson, fyrir framúrskarandi framlag sitt til körfuknattleiks og íþróttalífs í Grindavík sem leikmaður, stjórnarmaður og frumkvöðull.

Við athöfnina kom fram að íþróttasaga Grindavíkur væri jafnframt saga fólks sem hefði lagt á sig ómælda vinnu til að byggja upp öflugt íþróttastarf við oft krefjandi aðstæður. Með Heiðursveggnum sé markmiðið að varðveita þá sögu og gera hana sýnilega komandi kynslóðum.

Á næstu misserum verður Heiðursveggurinn settur upp í íþróttamannvirkjum Grindavíkur þar sem nöfn þeirra sem hljóta viðurkenninguna og saga þeirra verða öllum aðgengileg.

Grindavíkurbær óskar þeim sem heiðraðir voru innilega til hamingju með þessa verðskulduðu viðurkenningu og þakkar þeim fyrir ómetanlegt framlag til íþróttalífs og samfélagsins í Grindavík.

Helga Guðmunda Emilsdóttir

Helga Guðmunda Emilsdóttir skipar sérstakan sess í sögu íþróttanna í Grindavík. Helga fæddist 29. september 1937. Þegar hún fluttist til Grindavíkur 24 ára gömul haustið 1963 var hún ein fremsta handknattleikskona landsins og flutti í raun handknattleiksíþróttina með sér til bæjarins.

Helga hafði þá þegar náð framúrskarandi árangri í íþróttum. Hún var margfaldur Íslands- og bikarmeistari í handknattleik með Þrótti og hafði einnig orðið Íslandsmeistari í körfuknattleik með ÍR. Veturinn eftir að hún kom til Grindavíkur hélt hún áfram að leika handknattleik með Þrótti og sumarið eftir varð hún Norðurlandameistari í handknattleik.

En það var í Grindavík sem hún tók að sér nýtt og mikilvægt hlutverk. Þar hóf hún að kenna og þjálfa handknattleik við aðstæður sem voru vægast sagt frumstæðar. Engin eiginleg aðstaða var til staðar og fyrstu æfingarnar fóru fram á túnunum í Grindavík, þar sem mörk voru sett upp fyrir neðan Gimli. Síðar var einnig æft í gamla íþróttahúsinu.

Áhuginn lét ekki á sér standa. Á æfingar komu bæði yngri stúlkur og húsmæður, konur sem margar hverjar höfðu ekki áður fengið tækifæri til að stunda íþróttir með þessum hætti. Í blaðagrein frá þessum tíma var fjallað um erfiðar aðstæður grindvísku húsmæðranna sem ákváðu að taka þátt í keppni í 2. deild kvenna í handknattleik. Þar var jafnframt tekið fram að þær hefðu vakið athygli í fyrsta leik fyrir ákveðni og baráttu.

Aðstæður voru erfiðar og lítið um mótherja í næsta nágrenni. Ekkert lið var til að keppa á móti suður frá og starfið byggðist fyrst og fremst á áhuga, þrautseigju og þeirri trú að hægt væri að skapa eitthvað nýtt. Eins og sagt var í sömu blaðagrein: erfiðar aðstæður skapa oft góð lið.

Það sannaðist í Grindavík. Aðeins tveimur árum eftir að Helga kom til bæjarins urðu Grindvíkingar Íslandsmeistarar í handknattleik í sínum flokki árið 1965. Sá árangur var einstakur í ljósi þess hversu stutt var síðan íþróttin hafði fest rætur í bænum.

Erfitt var að halda úti starfinu þegar stúlkurnar fóru í framhaldsskóla, fluttu annað eða stofnuðu heimili. Þótt þetta fyrsta skeið handknattleiks í Grindavík hafi ekki staðið lengi hafði það varanleg áhrif.

Helga var ekki aðeins afrekskona í íþróttum heldur brautryðjandi. Hún opnaði dyr fyrir grindvískar stúlkur og konur inn í íþróttir á tíma þegar slíkt var langt frá því að vera sjálfsagt. Hún var fyrirmynd fyrir konur sem vildu stunda íþróttir í karlægum heimi þess tíma og sýndi með verki að konur áttu fullt erindi inn á völlinn, í keppni og í forystu.

Fyrir framúrskarandi afrek sem íþróttakona, frumkvöðlastarf í handknattleik og ómetanlegt framlag til íþróttasögu kvenna í Grindavík er Helga Emilsdóttir tekin inn á Heiðursvegg íþróttanna í Grindavík.

Jóhannes Haraldsson

Jóhannes Haraldsson, eða Jói júdó eins og hann hefur verið kallaður um áratuga skeið, er einn áhrifamesti frumkvöðull í sögu íþróttahreyfingarinnar í Grindavík.

Jói fæddist 14. júní 1942 og hóf að æfa glímu og síðar júdó á unga aldri í Reykjavík. Þegar hann flutti til Grindavíkur árið 1971 hófst nýr kafli í sögu íþróttalífs bæjarins. Sama ár stofnaði hann júdódeild UMFG, fyrstu júdódeildina á Suðurnesjum. Starfið hófst við afar frumstæðar aðstæður en með óbilandi eldmóði og mikilli hugsjón. Þegar fyrstu júdódýnurnar komu til Grindavíkur greiddi Jói þær sjálfur úr eigin vasa svo hægt væri að hefja reglulegar æfingar.

Árangurinn lét ekki á sér standa. Jói varð fyrsti Íslandsmeistarinn í júdó fyrir Grindavík árið 1972 og strax á fyrstu starfsárum deildarinnar eignuðust Grindvíkingar fjölda Íslandsmeistara. Hann var einn af fyrstu landsliðsmönnum Íslands í júdó og keppti fyrir hönd Íslands á fjölmörgum alþjóðlegum mótum. Jafnframt hélt hann áfram að keppa langt fram eftir aldri og varð Íslandsmeistari síðast 48 ára gamall.

Undir hans leiðsögn ólst upp fjöldi afreksfólks sem setti mark sitt á íslenskt júdó. En Jói leit alltaf á stærra hlutverk íþróttanna en einungis titla og verðlaun. Hann sagði sjálfur að meginmarkmið sitt hefði verið að halda ungmennum frá áfengi, tóbaki og slæmum félagsskap og leiða þau inn í jákvætt og uppbyggilegt starf.

Í áratugi bar hann hitann og þungann af starfsemi júdódeildarinnar. Hann þjálfaði, stjórnaði, dæmdi mót, skipulagði ferðir og keyrði iðkendur til og frá keppnum um land allt.

Áhrif hans náðu einnig út fyrir júdóið. Árið 1990 hafði hann frumkvæði að því að koma fimleikastarfi af stað í Grindavík þegar hann tryggði æfingatíma í íþróttahúsinu og réð fyrsta fimleikaþjálfarann til starfa. Með því lagði hann grunn að annarri mikilvægri íþróttagrein í bænum.

Eitt sinn sagði Jói að Grindvíkingar væru ekki aldir upp á kóki og Prins Póló heldur fiski, og hefðu frá unga aldri lært að bjarga sér sjálfir. Þess vegna væri efniviðurinn í gott fólk alltaf til staðar í Grindavík. Sjálfur er hann ein besta sönnun þess hvað hugsjón, elja og óeigingjarnt starf geta skilað samfélagi miklu.

Fyrir brautryðjendastarf sitt, afrek sem keppandi og ómetanlegt framlag til uppeldis-, æskulýðs- og íþróttastarfs í Grindavík er Jóhannes Haraldsson tekinn inn á Heiðursvegg íþróttanna í Grindavík.

Jónas Karl Þórhallsson

Jónas Karl Þórhallsson er einn áhrifamesti maður í knattspyrnusögu Grindavíkur og hefur af mörgum verið kallaður guðfaðir grindvískrar knattspyrnu.

Jónas fæddist árið 18. september 1956 og ólst upp í Sandgerði þar sem hann hóf ungur að æfa knattspyrnu með Reyni. Hann flutti til Grindavíkur árið 1974 eftir að hafa kynnst eiginkonu sinni, Dröfn Vilmundardóttur, sem hann sagði síðar að hefði verið sín styrkasta stoð í gegnum allt félagsstarfið í fótboltanum. Munar um minna.

Jónas byrjaði fljótlega að æfa og spila með Grindavík og varð hluti af þeirri kynslóð sem tók þátt í að byggja upp knattspyrnuna í bænum frá grunni. Hann lék með meistaraflokki félagsins til ársins 1984 þegar meiðsli urðu til þess að hann lagði skóna á hilluna, aðeins 28 ára gamall.

En þá tók við annar og enn stærri kafli. Jónas hafði þegar komið að stjórnarmennsku hjá knattspyrnudeildinni og tók fyrst við formennsku árið 1986. Það ár varð eitt stærsta uppbyggingarár í sögu deildarinnar. Gula húsið var tekið í notkun sem og fyrsti grasvöllurinn í Grindavík. Þegar Jónas hafði sagt í viðtali árið áður að innan árs yrði kominn grasvöllur og félagsheimili var hlegið að honum.

Þessi stórhugur einkenndi störf Jónasar alla tíð. Í viðtali árið 1987 var sagt um Grindavíkurliðið að það væri eina 3. deildarliðið sem hugsaði eins og 1. deildarlið. Aðkomulið urðu oft hissa þegar þau komu til Grindavíkur og sáu metnaðinn, umgjörðina og kraftinn í starfinu.

Jónas sat í stjórn knattspyrnudeildar UMFG í áratugi og var formaður deildarinnar um langt árabil, með hléum. Undir hans forystu og með öflugum hópi sjálfboðaliða byggðist knattspyrnustarfið í Grindavík upp úr litlu yfir í félag sem komst í efstu deild, lék til úrslita í bikarkeppni og tók þátt í Evrópukeppni.

Hann kom að uppbyggingu aðstöðu, fjáröflun, skipulagi, ráðningu þjálfara, leikmannamálum og öllu hinu sem þarf að gerast til að íþróttafélag geti vaxið. Sjálfur lýsti hann því þannig að í Grindavík hefðu allir verkefni. Enginn væri í lúxus. Stjórnarmenn sæju um búninga, vatn, akstur og það sem til félli. Þetta væri einfaldlega þeirra stíll.

Jónas sagði eitt sinn að styrkur Grindavíkur hefði verið sá að þegar menn stæðu upp úr einum stólnum færðu þeir sig í annan stól, ekki frá borðinu. Þessi orð lýsa vel þeirri hugsjón sem hann stóð fyrir, þ.e. að halda áfram, leggja sitt af mörkum og fara alla leið.

Fyrir áratugalangt og ómetanlegt starf í þágu knattspyrnunnar var Jónas Karl Þórhallsson gerður að heiðursfélaga UMFG á 90 ára afmæli félagsins. Þá hefur Jónas hlotið gullmerki KSÍ og ÍSÍ.

Fáir einstaklingar hafa haft jafn afgerandi áhrif á uppbyggingu íþróttastarfs í Grindavík. Jónas var leikmaður, stjórnarmaður, formaður, framkvæmdamaður, hugmyndasmiður og drifkraftur. Hann sá tækifæri þar sem aðrir sáu hindranir og hafði trú á því að lítið félag gæti hugsað stórt.

Fyrir einstakt framlag sitt til knattspyrnu og íþróttastarfs í Grindavík er Jónas Karl Þórhallsson tekinn inn á Heiðursvegg íþróttanna í Grindavík.

Ólafur Þór Jóhannsson

Ólafur Þór Jóhannsson tilheyrði þeirri kynslóð sem lagði grunninn að þeirri sterku körfuboltahefð sem Grindavík er þekkt fyrir í dag og helgaði íþróttahreyfingunni í heimabæ sínum stóran hluta ævi sinnar.

Ólafur fæddist 6. apríl 1954 og ólst upp í Grindavík. Hann hóf ungur að æfa körfuknattleik í litla leikfimissalnum við grunnskóla Grindavíkur undir handleiðslu Halldórs Ingvasonar, Halla kenn. Þar kviknaði áhugi sem átti eftir að fylgja honum alla tíð. Hann lék með meistaraflokki Grindavíkur frá árinu 1975 og var einn af máttarstólpum liðsins á þeim árum þegar félagið var að vinna sér sess meðal bestu körfuknattleiksliða landsins.

Hann átti stóran þátt í þeirri uppbyggingu sem skilaði Grindavík sæti í efstu deild árið 1987 og lék áfram með liðinu í úrvalsdeild þar til hann lagði keppnisskóna á hilluna árið 1990, 36 ára gamall. Þess má til gamans geta að Ólafur skoraði fyrstu körfuna í keppnisleik í þá, nýju íþróttahúsi Grindavíkur, sem við þekkjum í dag sem „gamli salurinn“.

Afrek Ólafs náðu þó út fyrir körfuboltavöllinn. Hann varð Íslandsmeistari í blaki og lék með íslenska landsliðinu í þeirri grein. Hann sýndi þannig fjölhæfni og þann keppnisanda sem einkenndi íþróttaferil hans.

Eftir að leikmannaferlinum lauk hélt Ólafur áfram að leggja sitt af mörkum til íþróttahreyfingarinnar. Hann tók virkan þátt í sjálfboðaliðastörfum fyrir UMFG og síðar fyrir Körfuknattleikssamband Íslands þar sem hann gegndi embætti varaformanns á árunum 1996 til 2001. Fyrir störf sín var hann sæmdur gullmerki bæði UMFG og KKÍ.

Áhrif Ólafs á grindvískan körfuknattleik verða vart metin til fulls. Hann var ekki aðeins leikmaður, stjórnarmaður og stuðningsmaður heldur einn af þeim einstaklingum sem mótuðu menningu og umgjörð körfuboltans í Grindavík. Áhrif hans lifa áfram í gegnum fjölskyldu hans sem hefur um árabil gegnt lykilhlutverki í starfi körfuknattleiksdeildarinnar, bæði innan vallar og utan.

Fáir einstaklingar hafa sett jafn djúp spor í sögu körfuknattleiks og íþrótta í Grindavík og Ólafur Jóhannesson. Ólafur lést 2. febrúar 2025. Þræðir hans liggja í gegnum nær hálfrar aldar sögu íþróttarinnar í bænum og arfleifð hans mun lifa áfram um ókomin ár.

Fyrir framúrskarandi afrek sem íþróttamaður, ómetanlegt starf í þágu körfuknattleiks og áratugalangt framlag til íþróttalífs í Grindavík er Ólafur Þór Jóhannsson tekinn inn á Heiðursvegg íþróttanna í Grindavík.