Sveitarfélög í vanda

Að undanförnu hafa verið í fréttum/umræðunni vandi sem sveitarfélögin í landinu eiga við að glíma. Skuldir eru miklar og er vandinn að miklu leyti rakinn til þess að sveitarfélög hafa tekið erlend lán sem hafa hækkað mikið frá bankahruninu, gífurlega miklar fjárfestingar hafi verið undanfarin ár hjá stærstu sveitarfélögunum. Formaður Sambands sveitarfélaga hefur lagt áherslu á það í viðtölum að sveitarfélögin verði að fara í endurskipulagningu rekstrar og niðurskurð. Ljóst sé að ekki sé hægt að halda áfram óbreyttum rekstri hjá mörgum sveitarfélögum. Hefur verið bent á hækkun útsvars og þjónustugjalda til að mæta vandanum. Það er áhyggjuefni að 10-15 sveitarfélög eru nú til skoðunar hjá samgönguráðuneytinu vegna fjárhagsstöðu þeirra.

Fjárhagsstaða Grindavíkurbæjar

Staða Grindavíkurbæjar er að mörgu leyti ólík þessari lýsingu. Bærinn hefur ekki tekið erlend lán og lendir ekki í að dýrum lóðum sé skilað til baka sem hefur reynst mörgum sveitarfélögum erfitt. Sveitarfélög hafa þurft að endurgreiða háar upphæðir vegna lóðaskila ásamt því að hafa verið komnir á góðan skrið með að gera hverfin tilbúin til bygginga með gatnagerðaframkvæmdum, rafmagni og skólplögnum, hverfi sem jafnvel eru hálftóm núna. Rekstur sveitarfélaganna dró dám af því samfélagi sem við lifðum í fyrir hrun.
Segja má að ákvörðun um framkvæmdir í Grindavík hafi einnig tekið mið af því. Það var pólitísk ákvörðun eftir hrun að Grindavíkurbær tæki ekki til lán á þessu ári til framkvæmda og til að greiða fyrir áherslubreytingar varðandi fjölskyldugildi og treysta stoð fjölskyldunar.

Hvað hefur verið gert?

Framkvæmdir hafa verið töluvert miklar á árinu 2008 og 2009. Skoðum aðeins hvað hefur verið gert og er verið að ljúka við.

Fjölnotahúsið-listaverk á hringtorgum-Hópsskóli-nýtt tjaldsvæði-iðnaðarhverfið klárað og malbikað. Nýjar vörður við landamerkin með merki Grindavíkur. Unnið er við að undirbúa malbikunarframkvæmdir við Efrahóp og Norðurhóp um þessar mundir.

Garðyrkjufræðingur var ráðinn í fullt starf og má sjá hvernig ásýnd bæjarins hefur gjörbreyst í sumar. Umhverfismálin hafa notið sérstaks forgangs hjá bæjaryfirvöldum og var það pólitísk ákvörðun þessa meirihluta.

Einnig hefur verið tekið á málefnum heimasíðu Grindavíkurbæjar sem gegnir því mikilvæga hlutverki að vera upplýsingaveita bæjarins. Síðan er uppfærð með mörgum jákvæðum atburðum úr bæjarlífinu á hverjum degi. Einnig hefur bæst við félagsráðgjafi í starf hjá bæjarfélaginu. Hægt væri svo að telja upp þær ákvarðanir sem bæjaryfirvöld tóku við síðustu áramót er snerta hag fjölskyldunnar í Grindavík sérstaklega þá barnafjölskyldna s.s lækkunar matarkostnaðar í grunnskólanum. Niðurgreiðslu á æfingargjöldum til íþróttaiðkunar og tónlistarnáms. Enginn hækkun var á útsvarsprósentu og gjalddögum fasteignagjalda fjölgað.

Aukning útgjalda vegna vinnuskólans sem felst aðallega í því að eldri börn fá atvinnu t.d. þau sem eru búin með tveggja ára framhaldsskólanám.

Hvað þarf að skoða í rekstrinum?

Menn þurfa að gæta sín í rekstrinum og vera vakandi yfir því hvernig hlutirnir þróast. Fylgjast vel með og halda útgjöldum í viðunandi lágmarki /hámarki.

Það hlýtur að vera þannig að með aukningu á þjónustu er verið að bæta útgjöldum við. Þetta er í raun ekki svo flókið bókhald það sem gildir er að það verður að vera hægt að borga það sem stofnað er til. Mín skoðun er sú að Grindavíkurbær geti vart gengið lengra í niðurgreiðslum í skóla og félagsmálum/íþróttamálum Það hefur töluverð aukning átt sér stað í útgjöldum á s.l. árum. Einnig verður að forgangsraða vel framkvæmdum á næstu misserum í bæjarfélaginu.

Tekjustofnar sveitarfélaga verða að skoðast af ríkisvaldinu, hvernig þau geta fengið meiri hlutdeild í tekjum ríkisins eða skiptingu þeirra. Undirrituð var einmitt skipuð nú á dögunum í starfshóp hjá samgönguráðuneytinu ásamt mörgu góðu fólki til að skoða tekjustofna sveitarfélaga og hvernig mætti auka þá með tilliti til aukinna verkefna sveitarfélaga og stöðu þeirra.

Það er ljóst að mikið reynir nú á sveitarstjórnarmenn að gæta aðhalds og ná tökum á þeim á hörmungum sem við Íslendingar höfum verið að ganga í gegnum og snerta rekstur sveitarfélaga. Sveitarstjórnarmenn þurfa sterk bein til að mæta því að þurfa að skera niður og forgangsraða. Það þarf einnig að minna íbúa á að bærinn er ekkert annað en okkar samfélagslegi sjóður þar sem skatttekjur okkar eiga að nýtast til reksturs að meginhluta. Við þurfum að ýta þeirri hugsun út að bærinn geti bara gert þetta, á ekki bærinn að gera þetta?

Hvað getum við gert fyrir okkar bæjarfélag?

Petrína Baldursdóttir